Publikacje

Tematem przewodnim „Almanachu Ukraińskiego” 2011 jest 20-lecie niepodległości Ukrainy. Wśród autorów wydania znajdują się naukowcy, publicyści i działacze polityczni z Polski, Ukrainy i Kanady. Chociaż w tekstach poświęconych znamiennej dacie czuć niepokój o losy państwa ukraińskiego, wnioski autorów „Almanachu” dają podstawy, żeby w przyszłość Ukrainy patrzeć z optymizmem.  Swoimi rozważaniami o drodze, którą przeszła Ukraina dzielą się z Czytelnikami publicysta Mirosław Czech, historyk Wachtang Kipiani, polityk Leonid Krawczuk.

Jubileuszowa data to powód do rozważań o stanie ukraińskiej wspólnoty w Polsce. Problematyka przewija się w wielu publikowanych materiałach. W rozdziałach poświęconych historii znajdziemy m.in. artykuły zwalczające stereotypy o udziale Ukraińców w tłumieniu Powstania Warszawskiego, o „kolaboracji” metropolity Andreja Szeptyckiego z hitlerowskimi Niemcami. Kilka materiałów poświęconych jest 60-leciu deportacji zachodnich Bojków z okolic Ustrzyk Dolnych na stepy czarnomorskie. W rozdziale „Korzenie” na uwagę zasługuje reportaż Walentyny Odarczenko o ukraińskim pochodzeniu „matki «Solidarności»” – Anny Walentynowicz (Anny Lubczyk).

W książce analizuje się przyczyny polsko-ukrańskiego konfliktu podczas II wojny światowej. W centrum uwagi znajduje się konflikt Ukraińskiej Powstańczej Armii i Armii Krajowej. Autor przedstawił znane mu informacje o tych wydarzeniach, pochodzące z dostępnych ukraińskich, polskich i niemieckich dokumentów archiwalnych, które poddał analizie. Projekt ma wyjątkowy charakter ze względu na próby rozwijania w Polsce w 2008 roku antyukraińskiej histerii związanej z 65. rocznicą wydarzeń na Wołyniu.
Dotychczas w polskim naukowym obiegu niemal nie istniały wartościowe publikacje ukraińskich historyków, którzy przedstawialiby problem z punktu widzenia współczesnej ukraińskiej historiografii, a przy tym analizowaliby publikacje zjawiające się w diasporze, współczesnej Polsce i Ukrainie. Wydanie w języku polskim pracy ukraińskiego historyka z autorytetem powinno, przynajmniej częściowo, wstrzymać spekulacje wokół historycznej przeszłości obu narodów i najbardziej dramatycznych wydarzeń. Książka ma ograniczyć próby dyskredytowania Ukrainy jako państwa, ukraińskich społeczności na świecie i ukraińskiej politycznej i intelektualnej elity przy pomocy tendencyjnie wybranych faktów i politycznego wykorzystania historii.

Piętnasta edycja „Ukraińskiego almanachu” to publikacja niezwykła z kilku powodów. Po pierwsze ukazuje się w dwudziestą rocznicę powstanie największej ukraińskiej  organizacji Związku Ukraińców w Polsce, co narzuca perspektywę rozważań (o czym pisze Mirosław Czech, działacz społeczny, polityk, teraz znany publicysta). Po drugie, jest on niezwykły przez wybór autorów. Wśród nich znajdują się m.in., znane autorytety (prof.
M. Łesiów, prof. R. Drozd, dr R. Wysocki, J. Hawryluk, J. Ihnaciuk, J. Hruckowian, dr
A. Kolańczuk, dr E. Wiszka, М. Syrnyk). Oprócz nich piszą również znani autorzy z Ukrainy, np., dziennikarz  R. Kabaczij, historyk І. Iljuszyn. Po trzecie, jest on niezwykły dzięki czasowej i terytorialnej perspektywie – autorzy „Almanachu”, to specjaliści w swoich dziedzinach, sięgają głębiej, aniżeli ostatnie dwadzieścia lat, poza terytorium Polski.
W publikacji, jak zwykle, nie brakuje ciekawych artykułów, ukazujących przeszłość – wydarzenia ukraińskiej historii, w tym te, które miały wpływ na teraźniejszość ukraińskości w Polsce, również epizody z przeszłości ziem ojczystych: Łemkowszczyzny, Nadsania, Podlasia. Nie zabrakło opowieści o dniach powszednich Ukraińców z akcji „Wisła” 
w okolicach Człuchowa.
Na łamach znalazły się również opowieści o losach konkretnych, zasłużonych dla społeczności ukraińskiej, osób. Czytelnikom szczególnie poleca się artykuł o Michale Kowalskim, jego prześladowaniach, a także recenzję książki, która opisuje losy Ukraińców Warmii i Mazur. Wspomina się również drogą Ukraińcom i Ukrainie postać Jacka Kuronia.
W „Almanachu” na 2010 r. czytelnik znajdzie nie tylko historię, ponieważ na jego łamach zamieszczono również artykuły o literaturze, muzyce i teatrze we współczesnej Ukrainie, ukraińskich twórców pióra z terytorium Polski, wiersze poetów.
Almanach to niezwykła publikacja – każdego roku inny, każdego roku ciekawy.

Jest to książka o tym, jak człowieka doświadcza czas, ludzie, okoliczności, państwo i jak każdy człowiek doświadcza sam siebie... Ta książka, pełna namiętności, napisana została ręką pisarki-filozofa, psychologa i na wskroś kobiety... Jej książki to batog na narodowe plecy. Bo cóż innego może ocucić raba? I czy w ogóle możliwe jest obudzenie w nim honoru i dumy z przynależności do własnego narodu? Jej książki to cios i wyzwanie.

W publikacji znalazły się dobrze znane działy („Korzenie”, „Ród – Praca – Wiara”) i teksty znanych autorów (O. Wiszki, B. Halczaka, J. Hryckowiana, D. Drozdowskiego, A. Rydzanycz, M. Syrnyka, M. Szumady), a spośród członków kolegium redakcyjnego R. Kabaczija i J. Prystasza, oraz nowe twarze, takie jak Ola Hrycaj czy Ołena Horodecka. Zamieszony materiał jest różnorodny – historia, folklor, kultura, współczesna Ukraina, życie społeczne Ukraińców z Polski, stosunki polsko-ukraińskie. W poszukiwaniu korzeni pomogę artykuły o Nadsaniu, Podlasiu, Chełmszczyźnie, Łemkowszczyźnie i Bojkowszczyźnie.
Z głębin wieków wydobędziemy m.in. opowieść o losach Dziesięcinnej Cerkwi w Kijowie.
Z czasów współczesnych proponujemy uwadze Czytelnika bardzo aktualny, szczególnie w kontekście antyukraińskich wystąpień w 65. rocznicę wydarzeń na Wołyniu, materiał prof. Wołodymyra Kosyka. Oprócz artykułów zawodowych historyków na stronach almanachu znalazło się wiele relacji – o przesiedleniu na Ukrainę, wynikach badań wśród przesiedleńców oraz o losie Łemków w PRL – tzw. wrocławską Historyczną Komisję USKT (wspomina o niej ówczesny jej członek – Maksym Maślej). Temat Ukraińców i SB porusza prof. J. Hryckowian. W almanachu znajdują się również anonse ważnych publikacji, które pojawiły się w ostatnim czasie, i które warto przeczytać. Wśród autorów książek znajdują się Ukraińcy z Polski oraz historycy i publicyści z Polski i zagranicy.

Głównym tematem publikacji jest upamiętnienie rocznicy Wielkiego Głodu 1932–1933 na Ukrainie. Redakcja przyłącza się tym samym do ogólnoświatowej akcji majacej na celu uznanie go za zbrodnię przeciwko ludzkości, w wyniku którego z głodu zmarło w męczarniach od 7 do 10 mln Ukraińców.
Oprócz tego można przeczytać szereg artykułów historycznych, których autorami tym razem są: O. Wiszka, R. Wysocki, R. Drozd, J. Makar, W. Makar, P. Kraluk, P. Szafran, A. Słabig, J. Syrnyk, S. Ligarski. Znajduje się tu również kolejny opis wsi Bezmichowa, nowe materiały o słynnej łemkowskiej wsi Brunary, Lesku, Sanoku i Wierzbicy. Czytelnikowi proponujemy również szereg artykułów dotyczących problemu globalizacji.

To kolejna monografia wsi, na której losie (i losie jej mieszkańców) naznaczyła swoje piętno wojna i powojenne deportacje. Wola Michowa w powiecie leskim, jak wspomniano w jednym z historycznych dokumentów z 1511 r., była założona podczas kolonizacji XV i XVI w. W 1939 r. wieś liczyła 1030 mieszkańców, w tym 770 Ukraińców, 30 Polaków, 20 „katolików”, 210 Żydów. Wieś przestała istnieć wskutek wojennych i powojennych wydarzeń – Żydzi byli fizycznie zlikwidowani przez niemieckich nazistów, ludność ukraińska została deportowana w latach 1944–1947 na Ukrainę i w ramach Akcji „Wisła” na północne i zachodnie ziemie Polski (głównie do dawnych województw słupskiego i koszalińskiego). Większość Polaków wyjechała z Woli do innych wsi.
Książka Jana Kuraka, dawnego mieszkańca wsi, składa się z czterech części: Zarys dziejów Woli Michowej, Życie codzienne mieszkańców Woli Michowej, Kultura materialna mieszkańców Woli Michowej, Kultura duchowa mieszkańców Woli Michowej. Ważnym elementem monografii są opowieści i wspomnienia dawnych mieszkańców oraz rzadkie fotografie. Książka, oprócz odniesień do historii wsi, zawiera również materiał etnograficzny o życiu codziennym mieszkańców, zwyczajach świątecznych, życiu kulturalnym, sposobach gospodarzenia, okolicznej geografii.

W 2007 r. przypadała 60. rocznica Akcji „Wisła”. Nie mogło więc zabraknąć materiałów dotyczących tego tematu. Rozdział, w którym zamieszczono materiały bezpośrednio dotyczące wysiedlenia poprzedzono częścią pod tytułem „Korzenie”, w której zamieszczono m.in. wspomnienia o historii kilku wsi. Kolejny rozdział ma charakter ściśle historyczny. Znajdują się w nim materiały O. Wiszki, B. Halczaka, W. Romańczuka, A. Wontorskiego, J. Syrnyka i R. Storoniaka. Myślą przewodnią czwartego rozdziału jest zebranie głosów w ogólnoukraińskiej dyskusji na temat tego, czym dziś jest ukraińska tożsamość. Rozdział „Aktualny temat” przedstawia materiały o wydarzeniach z 2006 roku.
To wydanie Almanachu poświęcone jest śp. Mironowi Kertyczakowi, który niespodziewanie i nagle zmarł pod koniec stycznia 2006 r.

Publikacja składa się z trzech opowiadań – historii życia ojca Iwana, matki Jarosławy i Piotra Czuchty. Wersja ukraińska jest tłumaczeniem polskiego materiału, który pierwotnie miał się ukazać w „Tygodniku Powszechnym”.
Autor z geograficzną dokładnością odtwarza przedwojenne rozmieszczenie chat, cmentarzy, łanów, lasów. Czas okupacji niemieckiej – ukazany poza rzeczywistą przestrzenią z kontyngentami, roboty w Niemczech i partyzantami – jest niemal wiejską idyllą. Opisom życia i tragedii przesiedlenia towarzyszą ekspresywne i emocjonujące sytuacje dotyczące szczególnie okresu przesiedlenia i poszukiwanie rodzinnych wsi. Grozę wysiedlenia łagodzą humorystyczno-gorzkie sytuacje. Opowieść literacka uzupełniona jest wspaniałymi fotografiami, zrobionymi w latach 1911–1940 przez ojca autora, Iwana Maśleja.
Poczucie utraconej ziemi rodzinnej jest podobne u każdego wysiedleńca – Niemca, Ukraińca, Polaka, Węgra, Żyda... Dla A. Maśleja intymna Łemkowszczyzna to nie tylko historia wysiedlenia czy zwycięstwo powrotu – to także współodczuwanie ziemi wraz z przesiedleńcami.

W wydaniu znajdują się materiały dotyczące życia społeczności ukraińskiej w Polsce, Ukrainy, stosunków polsko-ukraińskich, tematyki historycznej, m.in. dotyczącej naszych etnicznych ziem. Jak co roku w Almanachu umieszcza się wybór utworów naszych literatów oraz materiały o charakterze informacyjnym, również z diaspory.
W Almanachu zamieszczono materiały dotyczące zorganizowanego życia Ukraińców w Polsce, którzy w 2006 r. obchodzą 50. rocznicę swego istnienia. Słowami działaczy i aktywistów tych czasów odtworzono atmosferę wydarzeń 50-letniej historii, wspomniano nazwiska osób najbardziej znanych w kulturalno-oświatowym ruchu z dawnych województw – przemyskiego, gdańskiego, lubelskiego, koszalińskiego, olsztyńskiego.
Almanach jest bogato ilustrowany fotografiami, głównie z naszego społeczno-kulturalnego życia.

Materiały międzynarodowych seminariów historycznych „Stosunki polsko-ukraińskie w latach II wojny światowej” zorganizowanych z inicjatywy kombatantów 27 Wołyńskiej Dywizji AK. Każdy z blisko trzydziestu tematów badawczych, opracowany przez historyka polskiego i ukraińskiego, po dyskusji w gronie kilkudziesięciu uczestników został ujęty we wspólnym syntetycznym protokole, z zaznaczeniem kwestii różniących obie strony. Referaty, głosy w dyskusji oraz uzgodnienia i rozbieżności objęły całokształt problematyki konfliktu polsko-ukraińskiego na Kresach Wschodnich: politykę II Rzeczypospolitej, podziemie niepodległościowe, samoobronę, sowiecki ruch partyzancki, politykę Związku Sowieckiego i Niemiec, kolaborację z okupantami, myśl polityczną, straty ludności polskiej i ukraińskiej, przesiedlenia oraz akcję „Wisła”.

Do piątego tomu serii „Zakerzonnia” weszły wpomnienia dziesięciu partyzantów Ukraińskiej Powstańczej Armii (F. Hływy, D. Drewka, L. Krywonosa, I. Krućka, I. Kupicza, M. Liwczanyna, S. Martyniuka, J. Marczaka, J. Pokryszczaka, I. Sycza), którzy przedstawiają różne odcinki działalności członków ukraińskiego podziemia. Obejmują one lata 1944–1947 oraz późniejsze lata walki, która odbywała się na terenie VI Wojennego okręgu UPA-Zachód grupy „San”.

W książce zebrano 328 piosenek, w większości ludowych, wykonywanych do dziś w różnych wariantach. Są to pieśni z ziem, z których wyrastają korzenie Ukraińców w Polsce. Wśród nich znajdują się również pieśni historyczne, patriotyczne i kozackie.
Jest to wydanie pamiątkowe poświęcone 30-leciu rajdu „Karpaty”.

W publikacji oprócz części kalendarzowej, w dziesięciu rozdziałach zamieszczono bogaty materiał dotyczący życia ukraińskiej społeczności w Polsce, artykuły i rozdziały na temat polsko-ukraińskich stosunków oraz szeroki blok poświęcony naszej historii – zarówno naszych ojczystych ziem, jak i całej Ukrainy. Na stronach odnajdziemy czołowe historyczno-polityczne postaci, znane nazwiska z dziedziny kultury, życia duchowego oraz nieproste losy współcześnie żyjących. Już tradycyjnie w Almanachu przedstawiony został twórczy dorobek naszych literatów i aktualna część informacyjno-adresowa. W publikacji w porządku chronologicznym przedstawiono kronikę wydarzeń z życia ukraińskiej społeczności w Polsce, bogato ilustrowaną fotografiami, w tym z wydarzeń ukraińskiej Pomarańczowej rewolucji.

Tom poświęcony Akcji „Wisła”. Zamieszczono w nim artykuły badaczy ukraińskich (m.in. I. Cependy, J. Soroki, S. Szwydiuka, R. Drozda, J. Hryckowiana) i polskich (m.in. J. Pisulińskiego, P. Semkowa, M. Hejgera) w języku ukraińskim i polskim. W zbiorze przedstawiono genezą, przebieg, w wielkiej mierze skutki deportacji Ukraińców w 1947 r., propagandę, która jej towarzyszyła. Obok naukowych artykułów znalazły się tu wiersze i piosenki o Akcji „Wisła” autorstwa wysiedleńców.

W publikacji zamieszczono część kalendarzową z zaznaczonymi najważniejszymi datami historycznymi. Historyczną przeszłość uzupełniają materiały dotyczące współczesnego życia naszej społeczności w Polsce oraz procesu tworzenia się państwowości na Ukrainie. Znaleźć to można artykuły i informacje dotyczące życia ukraińskiej diaspory, szczególnie za Karpatami, oraz zapoznać się z najnowszą twórczością naszych literatów z Polski.

Oprócz części kalendarzowej z zaznaczonymi ważnymi historycznymi datami przypadającymi w tym roku wiele miejsca poświęcono społecznemu, kulturalnemu i duchowemu życiu Ukraińców w Polsce i na Ukrainie oraz literackiej twórczości naszych literatów. Szczególnie dużo uwagi poświęcono wyjaśnieniu wydarzeń na Wołyniu w 1943 r., o których piszą ukraińscy i polscy historycy, oraz Wielkiemu Głodowi na Ukrainie w latach 1932–1933.

Różnice w składni około 1700 słów i związków wyrazowych z przykładami z literatury klasycznej i współczesnej oraz prasy. Słownik przeznaczony jest przede wszystkim dla Polaków uczących się języka ukraińskiego oraz wszystkich, którzy chcą udoskonalać swoją znajomość języka ukraińskiego. Książka wydana z okazji 50-lecia Katedry Ukrainistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

W książce znajdziemy tradycyjną historyczno-kalendarzową część, materiały dotyczące problemów ukraińskiej społeczności w Polsce, współczesnej Ukrainy, w tym problem języka, oraz poglądy historyków (z Polski i Ukrainy) na temat polsko-ukraińskich stosunków naszej doby. Almanach przywraca naszej pamięci wiele wybitnych postaci ukraińskiego wojskowego, naukowego, literackiego i kulturalno-duchowego życia. Zamieszczono poglądowe materiały polskich publicystów o współczesnym procesie tworzenia państwowości, recenzje, informacje o nowych książkach.

Pamiątkowa księga absolwentów ukrainistyki Studium Nauczycielskiego w Szczecinie (1957–1963). Zamieszczono tu materiały dotyczące historii szczecińskiej ukrainistyki, które znajdują się w Państwowym Archiwum w Szczecinie. Redaktorowi zależało na tym aby w możliwie pełnym wymiarze przedstawić historię ukraińskiej filologii w Szczecinie i losy jej absolwentów. Celem pamiątkowej księgi jest zachowanie w pamięci, bo jak ktoś powiedział – to nie minione, ale to co żyje z minionych pokoleń we współczesnych – w jego pamięci, ważna część jego osobowości.

Materiały obejmują zarówno współczesną jak i historyczną problematykę. W publikacji zamieszczono najwyższe władze kierownicze państwa ukraińskiego, wywiad z J. Dziubyną, artykuł o odnowieniu działalności Ukraińskiej Greckokatolickiej Cerkwi na Ukrainie, oraz o polsko-ukraińskiej współpracy w dziedzinie kultury. Oddzielny rozdział poświęcono sprawom ukraińskiej społeczności w Polsce – zaprezentowano nowe organy kierownicze ZuwP, wywiad z posłem na sejm RP, członkiem Rady Głównej ZuwP m. Czechem, artykuł o ukraińskich nekropoliach w Polsce. Wiele uwagi poświęcono tematyce historycznej.

Zamieszczono kilkadziesiąt artykułów. Będziecie mogli przeczytać analizę przyszłości Ukrainy – plan dla Prezydenta – po wyborach prezydenckich, oraz o problemie aktualności „Ogniem i mieczem” H. Sienkiewicza. Pojawiły się również nowe rozdziały poświęcone jubileuszowi 2000-lecia religii chrześcijańskiej i dziesięciolecia Związku Ukraińców w Polsce, w których szeroko przedstawia się kronikę wydarzeń z życia społeczności ukraińskiej. Z tematyki historycznej polecamy artykuł o Warszawskiej umowie URL z Polską z 1920 r., stosunek MSW Polski do sprawy ukraińskiej pod koniec lat sześćdziesiątych. Wspomniano o ważnych na Ukrainie (1990–2000) pierwsze demokratyczne wybory do Werchownej Rady. Zamieszczono biografie wybitnych postaci historii, m.in. I. Lewyckiego, W. Kubijłowycza, ks. M. Werbyckiego i in.

Kolejny zbiorek poezji znanego ukraińskiego poety, urodzonego we wsi Winniki (koło Lwowa), który od 1959 r. mieszka w Polsce. Jego wiersze były drukowane w czasopismach na Ukrainie i w diasporze. Polskie czasopisma drukowały poetę w przekładach, zbiorek wierszy w tłumaczeniu Zygmunta Rybaka zamieszczono w antologii „Moje cztery światy”, w wydawnictwie „Obrzeża” (1995). Autor zbiorów „Polsce ludowej” (1975), „Pejzaże” (1981), „Czarnobylskiej Madonnie” (1995), „Barwy chwil” (2000).

Powieść znanego ukraińskiego pisarza ukazująca ukraińskie Polesie XVI wieku. Główny bohater, zakonnik, wędruje przez wsie z nadzieją, że wróci do niego natchnienie. Ustami bohatera autor ukazuje Czytelnikowi duchowną historię Ukrainy w przededniu unii Brzeskiej i powstania Chmielnickiego. Ukraińska krytyka porównuje powieść Szewczuka do „Imienia róży” Umberto Eco. Pomimo wielu różnic pomiędzy tymi utworami, Szewczuk (znawca kultury odrodzenia i baroku) – bliski włoskiemu pisarzowi i uczonemu w swojej pasji odkrywania na nowo minionego i jego znaczenia dla współczesności

Ten niewielki zbiorek wszedł do drugiego tomu poezji I. Kałyncia „Niewolnicza muza” i chronologicznie zamyka niewolniczy okres w jego twórczości (1978–1981). Po więzieniach i łagrach znalazł się zesłaniu we wsi Undino-Poselje za Bajkałem – prawie na wolności choć bez prawa wyjazdu przez trzy lata. I radość z ograniczonej wolności i jeszcze nieśmiała próba określenia postaci nowej, trzeciej muzy – Muzy Radości.

Oprócz kroniki wydarzeń możecie przeczytać o ekonomicznym potencjale Ukrainy oraz poznać opinię Jerzego Kozakiewicza i Zdzisława Najdera na temat stosunków polsko-ukraińskich. Z tematyki ukraińskiej polecamy gruntowne studium lwowskiego historyka L. Wojtowicza o bitwie pod Przemyślem w 1099 r., historia „Sanockiej czajki” i nekropolii w Pikulicach. Znajdziecie tu także ciekawe materiały o zespole O. Koszyca i bibliotece im. S. Petlury w Paryżu. Z nowszych wydarzeń na uwagę zasługują wydarzenia na Zakarpackiej Ukrainie, ukraiński kontekst paktu Ribbentrop–Mołotow, okupacja zachodnio-ukraińskich ziem przez bolszewików. Oddzielnie opisano ważne wydarzenia w 1989 r. na Ukrainie. Zamieszczono również biografie S. Bandery, M. Tuhana-Baranowskiego, S. Ludkiewicza, gen. P. Szandruka, W. Iwasiuka (wspomnienie siostry) i in.

Kolejny tom z serii powstańczych wspomnień żołnierzy UPA. Zamieszczono tu dwa wspomnienia z dwóch oddalonych od siebie terenów Chełmszczyzny i Ziemi Przemyskiej. Pierwsze to wspomnienie Mykoły Kucharczyka „Burewija” (urodzonemu w Ulhiwce), a drugie Iwana Olijara „Kuma” (urodzonego w Birczy). Książkę polecamy wszystkim, którzy interesują się historią i losem Ukraińców w latach 40. XX wieku na rodzinnych ziemiach.

Materiały II Międzynarodowego seminarium historyków z udziałem badaczy historii XX w. na temat polsko-ukraińskich stosunków w latach 1918–1947. W zbiorze zamieszczono referaty naukowców z Polski i Ukrainy: Andrzeja Ajnenkiela, Władysława Filara i Henryka Piskunowicza ze strony polskiej oraz Mykoły Kuczerepy, Wołodymyra Serhijczuka i Ihora Iijuszyna ze strony ukraińskiej. Wielką część zbioru zajmują fragmenty dyskusji na temat tych stosunków. Unikalność materiałów polega na tym, że dają obraz tego, na jakim poziomie obecnie prowadzi się polsko-ukraiński dialog historyków, jakie są główne przeszkody we wzajemnym zrozumieniu historycznej przeszłości, w przyswojeniu obiektywnego obrazu konfliktów i sprzeczności. Trudne pytania – to zaproszenie wszystkich zainteresowanych do dialogu na przekór historycznych uprzedzeń i stereotypów.

Zamieszczono tu następujące rozdziały: Część kalendarzowa, Państwo ukraińskie – artykuły H. Udowenki, B. Horynia i ciekawe materiały o miejscu Ukrainy w świecie; Ukraina–Polska – srtykuły S. Zabrowarnego, O. Weretiuk, W. Wasylenki i O. Kolańczuka o drodze do pojednania obu narodów i historii stosunków dwustronnych; Z historycznej przeszłości – oryginalne artykuły z historii Ukrainy; Między dwoma wojnami światowymi – Nasz Ojczyzna – kraj rodzinny; Na niwie społeczno-kulturalnej. Książkę zamyka rozdział – Twórczość literacka, w którym zamieszczono utwory Ostapa Łapskiego, Mili Łuczak, Tadeusza Karabowicza.

Główny bohater powieści Wozzeck – to postać historyczna. Powieść Izdryka nie jest zbudowana jak zwyczajna opowieść. To palimpsest, w jakim ukrywa się nie wypowiedziana bezpośrednio treść. To pomnik nadmiernej wrażliwości. Próba rejestracji najmniej uchwytnych stanów duszy nadmiernie wrażliwej osoby. Język powieści jest bardzo zagęszczony, nasycony nienormatywną leksyką, każdy wers ma swoje znaczenie. Sama postać występuje na granicy czasu i tego wszystkiego co istnieje poza czasem, na granicy jawy i snu. Posłowie – Lidia Stefanowska.

III tom serii do którego weszły dwa wspomnienia: Iwana Mołodija – „Kosara” i Fedora Kucoho – „Pruta”. Wiele ich różni, choć kto wie czy nie jeszcze więcej mają wspólnego. Te dwie osoby i te dwie opowieści to pasja najprawdziwszej i bardzo osobistej służby Ukrainie. Czytelnik może się łatwo przekonać, że III ton Zakerzonnia to opowieść dwóch buntowników, którzy jednak nie wątpili i nie buntowali przeciwko jednemu: „Zdobędziesz Ukraińskie Państwo, albo polegniesz w walce o Nie”.

Kolejny zbiorek poezji ukraińskiego poety mieszkającego i tworzącego w Polsce – Tadeusza Karabowicza. „Karabowicz ma dwa wymiary w swojej twórczości: może spontanicznie, nawet brutalnie wybuchać, może tez lirycznie lub metafizycznie zagłębiać się w istotę istnienia i rzeczy; może wnikać w tajemnice przyrody, może też przenikać w tajemnice nadistnienia, [...]”.

Najważniejsza pozycja wydawnicza programu upamiętnienia 50-lecia Akcji „Wisła”. Wydanie obejmuje zapis ostatnich świadectw o najdalej na zachód wysunięte ukraińskie etnograficzne regionu pod koniec pierwszej połowy XX wieku. To ponad 100 wspomnień będących historycznym świadectwem naocznych świadków, którzy opisują Akcję „Wisła” w 47 miejscowościach i tym samym odzwierciedlają stan pamięci narodowej przesiedleńców pół wieku po jej przeprowadzeniu. „Pamiątkowa księga «1947»” – to próba odpowiedzi na ważne dla nas Ukraińców pytania: ile już lat nie jesteśmy w stanie zrozumieć kim jesteśmy? Skąd jesteśmy? Dokąd zmierzamy? Co się z nami dzieje? Gdzie jest nasza ziemia? Gdzie dom ojczysty? Za co ginęły tysiące ludzi? Gdzie są ich mogiły? Czym była i jest Akcja „Wisła” dla naszego narodu?

To wydanie poświęcone jest 50-leciu deportacyjnej akcji „Wisła” oraz wszystkim tym, którzy ucierpieli wskutek wygnania z rodzinnych ziem. Głównymi artykułami almanachu są artykuły autorstwa J. Kulczyckiego, S. Zabrowarnego, R. Drozda, K. Tychańskiej, M. Siwickiego, poświęcone 50-leciu akcji.

W książce zebrano legendy o stworzeniu świata, Bogu i Szatanie, o ulubionych huculskich świętych i nie mniej ulubionych postaciach huculskiej mitologii – czartach, szczezunach, osynawcach, czyli różnych odmianach diabła, oraz o wiedźmach, opyrach, mawkach i czuhajstrach. Przed Czytelnikiem powstaje niesamowity, wydawałoby się, na zawsze utracony świat, znany chyba jedynie z „Cieni zapomnianych przodków” M. Kociubińskiego czy epopei „Na wysokiej połoninie” S. Wincenza. Książkę z zachwytem przeczytają dzieci – ich wyobraźnia najbliższa jest naiwnemu postrzeganiu świata opowiadających – autorów legend. Publikacja niewątpliwie zainteresuje szerokie grono miłośników oryginalnej kultury huculskiej.

Znalazły się tu świadectwa żołnierzy Ukraińskiej Powstańczej Armii, którzy walczyli o wolność Ukrainy i przeciwko komunizmowi na terenie Zakerzońskiego Kraju. Opowieści dotyczą wydarzeń na całej naszej ziemi: od walk na Hrubieszowszczyznie po potyczki na Ziemi Przemyskiej i Łemkowszczyźnie w latach 1944–1947. Z tych wspomnień możecie dowiedzieć się nie tylko o tym okresie, ale też poznać przyczyny opisywanego konfliktu oraz zapoznać się z losem powstańców po zakończeniu walk. Zamieszczono tu osiem wspomnień żołnierzy UPA, którzy służyli w różnych powstańczych formacjach i służbach. DO tekstów dołączono przypisy wyjaśniające, oraz imienny i geograficzny indeksy.